واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )
579
تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )
رياست سوباشى تگين نيشابور و طوس را اشغال كند و دومى به رياست جعفر تگين بلخ را متصرف شود . هر دو گروه جنگى وظيفهء محوله را انجام دادند . ساكنان بلخ سخت در برابر دشمنان مقاومت كردند و بدينسبب آن شهر غارت شد « 1 » . در نيشابور مردم فاتحان را بدون ابراز پايدارى استقبال كردند و اشراف « 2 » محل در اينجا نيز مانند ماوراء النهر جانب ايشان را گرفتند . محمود چون خبر هجوم اينان را شنيد به شتاب به غزنه بازگشت و جعفر تگين را مجبور كرد از بلخ به ترمذ عقبنشينى كند . سوباشى تگين نيز نتوانست در مبارزهء با محمود و سرداران وى پايدارى كند و فقط با عدهء اندكى از لشكريان خود به ماوراء النهر رسيد و بنهء خويش را به نزد خوارزمشاه على فرستاد « 3 » . برادر سوباشى و نهصد نفر از لشكريان وى اسير شدند . ايلك خواست توجه محمود را از سوباشى منصرف كند و بسوى ديگر معطوف دارد و بدين منظور بارى
--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 688 ؛ ( چاپ غنى - فياض ، 551 ) ؛ « متون » ، ص 157 ( حافظ ابرو ) . ( 2 ) - عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق b 97 ؛ عتبى - منينى ، II ، 77 : « و ما يلهم كثير من اعيان خراسان » . ( 3 ) - ويلكن در ترجمهء ميرخوند خود ( تاريخ غزنويان ، 163 ) ارسال بنه را به خوارزم به ارسلان جاذب نسبت مىدهد ، ولى متن ( همانجا ؛ 31 ) حاكى از چنين ترجمهاى نيست . اين اشتباه وارد آثار زاخائو ، « Zur Gesehichte » ، Sachau ) 8 . II . S و استاد وسلوفسكى شده ( اطلاعات تاريخى و جغرافيائى ، ص 45 ) . رينولدس ، برغم تبصرهء زاخائو ، در اينمورد كاملا دقيق است ؛ رجوع شود به : عتبى ، نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 98 ؛ همچنين : « ، mineddoula ؟ Histore de Ye » ، De Sacy 385 . p